31 december 2015

Bas Thijs: vluchtelingen zijn gratis, kijk maar (naar het plaatje), I

De vluchtelingencrisis heeft een grote kans net zo’n crisis te worden als 30 jaar geleden de oliecrisis: als de vluchtelingenstroom aanhoudt, dreigt er massawerkloosheid. Zoiets schreef ik eerder in De Volkskrant, maar op de website Sargasso schreef een zekere Okto over mijn stukje: “Het valt op dat er in het hele artikel geen getal genoemd wordt. Lekker fact-free en getallenloos angsten voeden.” Hij wil cijfers. Nu bleek dat een paar weken eerder op Sargasso een stuk van Bas Thijs was gepubliceerd, dat wel cijfers bevatte en dat al onze angsten (kennelijk) moest wegnemen. Asielzoekers kosten helemaal niets, zo was de suggestie. Als je officiële statistieken gebruikt vallen de kosten van vluchtelingen helemaal weg (zie plaatje). O ja? Bij mij riep de hele exercitie van Thijs alleen maar het bekende cliché over statistiek op. Mag ik ook eens een suggestieve berekening uitvoeren (die jongens en meisjes op Sargasso zijn daar immers dol op). Wij gaan kijken naar de kosten van de bijstand aan de niet Westerse allochtonen (Turken, Marokkanen, Irakezen, Somaliërs, enz., maar Surinamers en Antillianen dan weer uitgezonderd, die zijn mij toch te veel ‘autochtone’ Nederlanders). Die allochtonen zijn natuurlijk niet noodzakelijk allemaal vluchtelingen, maar ze waren eens immigranten, zoals de huidige vluchtelingen ook immigranten zijn en zullen blijven. Dus, door aan die groep te spiegelen kunnen we een idee krijgen van de toekomstige kosten van de huidige vluchtelingen. Inmiddels weten we hoeveel vluchtelingen er van PvdA-fractieleider Diederik Samson het land binnen mogen komen, namelijk 200.000. We gaan er vanuit dat 20% daarvan op de duur afhankelijk zal zijn van een bijstandsuitkering. Dat is genereus: van de Irakezen, die momenteel in Nederland zijn, krijgt 37% bijstand, van de Somaliërs is dat zelfs 53%,zie hier, tabel 1). Het aantal bijstandontvangers onder de niet Westerse allochtonen krijgen we door de percentages in de genoemde tabel toe te passen op de aantallen in deze CBS-publicatie, blz. 26. De kosten krijgen we door de aantallen bijstandsontvangers te vermenigvuldigen met het gemiddelde nettobedrag (ongeveer 12.000 euro, de brutobedragen zijn uiteraard hoger). Hier beneden staat het resultaat. Houdt die getallen en bedragen in gedachten, want we komen er op terug.

In de bijstand:
‘Vroegere’ migranten:
Turken                                                        40.000
Marokkanen                                               56.000
Overige (20% van 731.000)                     140.000
Totaal migranten                                      236.000
‘Huidige’ vluchtelingen:
20% van 200.000 (Samson-norm)             40.000
Totaal bijstand                                         276.000

Totale kosten:  276.0000 x 12.000 € = 3,3 mrd €.

29 december 2015

Sargasso (Okto c.s.): “De bakker en wij worden beter van vluchtelingen”

Wij proberen onze studenten in de economie te leren zuiver te redeneren. Dat is niet eenvoudig, omdat in de economie alles met alles samenhangt. Wat haal je er wel bij en wat niet. In een stuk in De Volkskrant beweerde ik dat de instroom van vluchtelingen zal leiden tot lagere lonen voor de laagst betaalden en/of werkloosheid onder de laagst betaalden. Dit zoog ik uiteraard niet uit mijn duim, zoals Okto dacht: misschien kan Okto dit artikel ook eens lezen. De reacties op Okto onder zijn stukje waren ook leerzaam. Neem bijvoorbeeld reactie nummer 15 van iemand die zich Inkwith Barubador noemt: “Dit soort rekensommetjes zijn dus onzin, he. De vluchtelingen die binnenkomen (…) kost[en] geld, maar het levert ook werk op. Want de bakker die het brood levert [aan de vluchtelingen], gebruikt die euro om weer spullen / diensten voor zijn zaak of voor zichzelf te kopen.” Dat is de Keynesiaanse duiding van het vluchtelingenprobleem: de vluchtelingen leiden tot extra overheidsbestedingen die de economie stimuleren. Inderdaad, het zou goed geweest zijn als de overheid de afgelopen vijf jaar wat meer Keynesiaans beleid had gevoerd. Dan kun je het zelfrijzend-bakmeelproces krijgen: de werkloosheid lost vanzelf op als de overheid de vraag stimuleert. Probleempje: de vluchtelingencrisis is geen vraagprobleem, het is een aanbodprobleem. De werkloosheid die volgt uit de vluchtelingencrisis ontstaat door overaanbod aan de onderkant van de arbeidsmarkt. Dat kan alleen voorkomen worden door het minimumloon te laten dalen. Dat minimumloon is echter al erg laag. Dus, om Amerikaanse toestanden te vermijden (waar je van een minimumloon niet kan leven) moet je werkloosheid op de koop toe nemen als je vluchtelingen toelaat. Kom op Inkwith, volg eens een goede cursus economie. 

17 december 2015

Pieter Duisenberg(VVD) & Mohammed Mohandis (PvdA): maken onderwijskundige nachtmerries waar, II

Zoals we zagen, weten docenten aan universiteiten nooit van te voren hoe veel studenten aan hun vak mee gaan doen. Dat aantal kan bij wijze van spreken variëren van 5 tot 500. Terwijl de collegeperiode loopt kan het aantal deelnemers aan een vak nog op en neer gaan. Studenten, die aan het vak begonnen waren, haken alsnog af; andere studenten die nog niet meededen, komen er halverwege achter dit eigenlijk toch wel hun vak is. In feite weet je als docent pas zeker dat een student heeft meegedaan aan jouw vak als hij/zij het tentamen gehaald heeft. Dat kan in extreme gevallen pas twee jaar zijn nadat je het vak gedoceerd hebt. Maar je moet als docent natuurlijk een beetje flexibel zijn: studenten moeten de kans krijgen hun dromen na te jagen. Dat vinden Duisenberg en Mohandis ook en daarom stellen zij voor studenten per cursus te laten betalen. Helaas, een ramp voor de instelling en voor de student. Om volstrekte chaos in de financiering te voorkomen (zie bovenstaande), zullen studenten van te voren moeten afrekenen. Dat wil zeggen, studenten moeten aan het begin van iedere collegeperiode een lijstje inleveren met de vakken die ze willen gaan volgen. Die lijstjes moeten uiteraard gecontroleerd worden, waarna de student kan afrekenen. Administratief wordt dit een nachtmerrie zoals iedereen die wel eens in een onderwijsinstelling heeft rondgelopen begrijpt. Maar voor de student wordt het ook een nachtmerrie. Cursussen in- of uitlopen, zoals in het huidige stelsel volop kan (zie boven) wordt in feite onmogelijk. Dus, de flexibiliteit en keuzevrijheid die een student nu heeft, zal als het aan Duisenberg en Mohandis ligt de nek worden omgedraaid. En dan hebben we het nog niet eens gehad over de ambitieuze student die gestraft wordt voor de ambitie meer te willen doen dan andere studenten.

Sargasso (Okto??): “waar zijn de cijfers over werkloosheid door vluchtelingen?” II

Wij beweren dat economische voorspellingen, zoals die van het CPB in Nederland, alleen waarde hebben in rustige tijden als er geen onverwachte, dramatische gebeurtenissen plaats vinden. Helaas, in rustige perioden zijn die voorspellingen het minst nodig. We willen voorspellingen in onzekere tijden, maar dan weten we (per definitie) het minste. De dramatisch hoge werkloosheid na de oliecrisis (jaren 70) was niet verwacht, net zo min als het feit dat de financiële crisis vanuit de VS de oceaan over kwam waaien. De economie is nu eenmaal geen exacte wetenschap en cijfers over de lange-termijn ontwikkeling, die het CPB zo nu en dan ook geeft, beschrijven ontwikkelingen die zich nooit voor zullen doen. Achteraf weten wij (wij economen) alles, maar helaas vooraf weten we heel weinig. De huidige vluchtelingencrisis dreigt ook weer een crisis te worden waarvan de gevolgen niet te voorspellen zijn. Het vreemde is dat sommige ‘serieuze’ mensen juist dan cijfers willen zien. Okto, bijvoorbeeld, wil een ‘kwantitatieve analyse’ van het vluchtelingenvraagstuk. Helaas levert dat alleen maar schijnzekerheid op. Bestuurders, die burgers gerust willen stellen, krijgen dan de neiging een goed-nieuwsshow van de crisis maken, zoals De Nederlandsche Bank (DNB) dat gedaan heeft. DNB ziet alleen maar positieve economische effecten van de aanhoudende vluchtelingenstroom. Ik vrees dat het wensdenken is. Migratie, en zeker massamigratie, is nooit zonder negatieve gevolgen: er zijn winnaars en verliezers. De verliezers zijn de ‘autochtonen’ waarmee de immigranten gaan concurreren, en helaas zijn dat ‘onze eigen’ lager betaalden. Ik zuig dat niet uit mijn duim, of roeptoeter dat. Er is uitgebreid onderzoek die dat bevestigt. Bestuurders en politici zwijgen liever over het negatieve effect van migratie, want het zou de instroom van vluchtelingen nog minder populair maken onder grote delen van de bevolking. Maar struisvogelgedrag betekent niet dat de problemen er niet zijn. 

16 december 2015

Pieter Duisenberg(VVD) & Mohammed Mohandis (PvdA): maken onderwijskundige nachtmerries waar, I

In mijn lange leven als docent heb ik vaak keuzevakken verzorgd, waarbij de studenten zelf, maar onder mijn begeleiding, het meeste werk moesten doen. In groepjes van 2, 3 of 4 bestudeerden ze wetenschappelijke artikelen die ze vervolgens aan hun medestudenten moesten uitleggen. Die medestudenten konden dan de interpretatie van hun collega’s ter discussie stellen, vragen stellen over de artikelen of proberen een link met de ‘werkelijkheid’ te leggen. Heel leuk onderwijs, omdat je als docent van nabij zag of en hoe studenten in staat waren economische verbanden te leggen die in die (moeilijke) artikelen aanwezig waren. Het is een cliché, maar inderdaad, sommige studenten zag je tijdens zo’n cursus ‘groeien’. De meeste studenten vonden deze vorm van onderwijs overigens ook leuk. Probleempje voor de docent: als het vak een keuzevak was, wist je nooit van te voren hoe veel studenten mee zouden doen. Het konden er 25 zijn (een mooi aantal voor een interactieve cursus), maar ook 50, of meer (te veel voor een interactieve aanpak). Ander probleem, als je eenmaal begonnen was, de cursus draaide al een paar weken en de groepen waren ingedeeld, kwamen sommige studenten er achter dat dit toch niet hun soort onderwijs was. Ze stopten tussentijds met de cursus. Omgekeerd kon het ook gebeuren dat, terwijl de cursus op stoom lag, nieuwe studenten alsnog op de rijdende cursustrein wilden springen. Ik als docent was dan ook voortdurend bezig groepsindelingen aan te passen en het rooster voor presentaties door studenten te wijzigen. Geen ramp, want daar krijg je in de loop der tijd een zekere handigheid in. Enfin, wat heeft dit te maken met het voorstel van (onder anderen) Duisenberg en Mohandis om studenten per cursus te laten betalen? Heel veel, zoals we zullen zien.

14 december 2015

Sargasso (Okto??): “waar zijn de cijfers over werkloosheid door vluchtelingen?” I

Ons eigen CPB komt geregeld met cijfers over de staat van onze economie, bijvoorbeeld de werkloosheid. De meest recente schatting van de werkloosheid voor volgend jaar bedraagt 6,9% van de beroepsbevolking. Dat zijn ruim 600.000 mensen die willen werken, maar geen baan hebben. Het CPB bepaalt die cijfers door ontwikkelingen in het recente verleden door te trekken. Voor de korte termijn levert dat meestal redelijk betrouwbare berekeningen op, maar als er iets onverwachts gebeurt, bijvoorbeeld een oliecrisis zoals in de jaren 70 of een financiële crisis zoals in het vorige decennium, dan zijn dergelijke voorspellingen al gauw rijp voor de prullenbak. De vluchtelingencrisis heeft een grote kans net zo’n crisis als de oliecrisis te worden: als de vluchtelingenstroom aanhoudt, komen er binnen korte tijd vele nieuwe mensen op de arbeidsmarkt bij. Wat gebeurt er als het aanbod (van arbeid) toeneemt, terwijl de vraag (naar arbeid) nagenoeg gelijk blijft? Het is een redelijk goed onderbouwde economische wet dat dan de prijs van dat goed (dat is dus het loon) moet dalen om de vraag (naar arbeid) te laten toenemen. Als dat niet kan (bijvoorbeeld omdat het loon al erg laag is), dan ontstaat er een overschot aan arbeid, oftewel werkloosheid. Kortom, een aanhoudende vluchtelingenstroom leidt dan tot massawerkloosheid. Zoiets schreef ik vandaag in De Volkskrant, maar een zekere Okto gelooft het niet. Hij wil een ‘kwantitatieve analyse’, bijvoorbeeld hoeveel vluchtelingen er naar verwachting het land binnen zullen komen. Misschien dat Okto het weet, maar ik weet het niet en ook Diederik Samson weet het niet en hij wil ook geen maximum noemen aan het aantal vluchtelingen dat kan worden toegelaten. Kortom, alles is mogelijk: als de grenzen wagenwijd open zijn, zijn zelfs aantallen van meer dan 500.000 vluchtelingen niet denkbeeldig. (wordt vervolgd) 

10 december 2015

Beatrice de Graaf (terrorprof): “nuances zoek” (slot)

In afwachting van de volgende terreuraanslag, waarin zij het volk weer gaat uitleggen waarom de terreurbestrijding in Nederland zo goed geregeld is (als die aanslag niet in Nederland is, natuurlijk), voor het laatst nog even over de terrorprof. In de krant (alleen voor abonnees) zei ze dat ze er in de media eigenlijk voor wilde waarschuwen dat er bezuinigd wordt op terreurbestrijding. Ze deed dus twee beweringen die gecheckt moet worden: 1. dat de terreurbestrijding zo goed is, 2. dat er op bezuinigd wordt. Radicale jongeren worden in Nederlandse steden door de politie of door het welzijnswerk in de gaten gehouden. Die twee partijen (zo is mijn indruk, geen hard feit) proberen die hete terroristenaardappel het liefste naar het bordje van de ander te schuiven. Ik heb het welzijnswerk wel eens horen klagen dat ze politiewerk moet doen (in de haarvaten van de samenleving zitten, noemt Beatrice de Graaf dat, namelijk radicale jongeren monitoren,), terwijl ze verder geen bevoegdheid heeft iets te doen als er problemen optreden. Dat er op het welzijnswerk bezuinigd wordt of is, ik zou het moeten nagaan. Onmogelijk is het niet, want gemeenten moeten van het rijk steeds meer dingen doen voor niet veel meer geld. Dat geldt voor thuiszorg, jongerenzorg, ouderenwerk, enz.. Als je meer moet doen, maar er niet genoeg geld voor krijgt, wat moet je dan doen? Bezuinigen. Gemeenten bezuinigen op van alles en nog wat: op sport, cultuur, zorg, welzijnswerk. Wat suggereert Beatrice de Graaf met haar ‘nuancering’ over de bezuinigingen op de terrorismebestrijding? Nou dit: dat het goed is te bezuinigen op van alles en nog wat, maar niet op het welzijnswerk. Het is beter als de ouderen minder verzorgd worden dan academici te ontslaan die 'lijstjes afvinken' (Janny Groen). Dat is geen nuance van de terrorprof. Dat is politiek.

07 december 2015

Piet Hein Donner (CDA): verzetsheld?

Professor Rudolf  Cleveringa (1894-1980) was bij het begin van de bezetting in 1940 hoogleraar recht aan de universiteit van Leiden, toen zijn Joodse collega Eduard Meijers door de Nazi’s werd ontslagen. Op 26 november 1940 hield hij een rede, waarin hij protesteerde tegen dit ontslag. Cleveringa werd daarop door de Duitsers opgepakt en opgesloten. Na de oorlog werd hij internationaal geëerd voor zijn verzetswerk. Een moedig man dus, die zijn baan en zijn leven op het spel zette door onrecht te bestrijden. Om hem te eren heeft de Universiteit Leiden de Cleveringa-leerstoel ingesteld en wordt op 26 november de Cleveringa-oratie uitgesproken. Zou Piet-Hein Donner ook zo’n ‘verzetsrede’ kunnen houden? Wellicht. In 2009 zei Piet Hein Donner in een toespraak dat het ”verontrustend is dat met een beroep op joods-christelijke waarden wordt opgeroepen tot uitsluiting van anderen”. Donner noemde Geert Wilders niet, maar de media interpreteerden deze uitspraak als een aanval op Wilders. Een jaar later was Piet Hein toch bereid zitting te nemen in een VVD-CDA kabinet dat door Wilders ondersteund (‘gedoogd’) werd in ruil voor een harder immigratiebeleid. “Uitsluiting van anderen” zou Donner het een jaar eerder genoemd hebben, maar in 2010 niet meer, want hij moest in de regering. Er moest namelijk ook snel een nieuwe vicevoorzitter van de Raad van State komen. Donner wist uiteraard dat als hij het gedoogkabinet zou tegenwerken, hij die benoeming wel kon vergeten (Bewijs: Hirsch-Ballin die minstens zo gekwalificeerd was als Donner, maar de gedoogconstructie verwierp, kreeg de functie niet). De steun voor een kabinet met Wilders als gedoger was dus een opportunistische actie die erop gericht leek een mooie functie te krijgen. Die actie zou niet in de geest van Cleveringa zijn geweest, maar Donner mocht van Leidse bestuurders toch op de Cleveringa-leerstoel plaats nemen.

05 december 2015

Beatrice de Graaf (terrorprof): “nuances zoek, II”

Nederlandse journalisten blijken laaiend enthousiast te zijn over het optreden van terrorismedeskundige en hoogleraar Beatrice de Graaf in de media na de terroristische aanslagen in Parijs. Dat blijkt uit dit stuk over haar in De Volkskrant (alleen voor abonnees). Ze weet alles, volgens een journalist van de NRC en vooral weet ze dat we in Nederland potentiële terroristen goed in de peiling hebben met onze wijkagenten en welzijnswerkers. Volgens een journalist van De Volkskrant stelt ze Nederland daarmee gerust. Deze journalist prijst de hoogleraar om haar vermogen de hysterie uit het terrorismedebat te halen. Bij dergelijke loftuitingen vraag je je af of deze en andere journalisten de beweringen van De Graaf over de bestrijding van radicalisering in Nederland, eigenlijk wel checken. Kennelijk niet, maar Janny Groen, ook van De Volkskrant deed dat wel en was heel wat minder enthousiast. Een quote uit haar stuk: “Te vaak worden academici ingeschakeld die 'lijstjes afvinken' en uitgaan van een 'papieren werkelijkheid'. Allerlei bureautjes verdienen dik geld aan de problematiek.” Laat dat nu ook mijn indruk zijn. Over hoe wij ‘het doen’, kun je eigenlijk nauwelijks oordelen, zie mijn vorige stuk over de terrorprof. Waarom kan Beatrice de Graaf dat dan wel? In het jubelstuk in De Volkskrant wordt ook haar eigen mening gevraagd. Dit zegt ze: “Het klopt dat [de Nederlandse aanpak] helpt bij preventie van radicalisering (…). Als ik hierover sprak, deed ik dat alleen niet met het doel mensen gerust te stellen. Mede, maar niet alleen, dankzij deze methode is een aantal aanslagen verijdeld, maar er is door de jaren heen ook op bezuinigd. In een snelle talkshow schiet deze nuancering er soms een beetje bij in.” Nuancering?? We komen er nog maar een keer op terug.

02 december 2015

Sunny Bergman (wit): zwart als roet III

Sunny Bergman lijkt ieder jaar rond Sinterklaas weer even beroemd te worden. Zij is bekend van de documentaire Zwart als roet over racisme achter de figuur van Zwarte Piet. In die documentaire laat ze Zwarte Pieten ergens in een park in Londen rond lopen. Het paraderen van die black faces leidde tot verontwaardiging onder Engelsen. Bergman wilde daarmee aantonen, zo lijkt het, dat het voorstellen van donkere mensen als Zwarte Piet een racistisch beeld is dat de Engelsen wel, maar de (blanke) Nederlanders niet doorhebben. Ik vond dat een misleidende truc. Je zou een zelfde soort effect kunnen bereiken door vrouwen, slechts gekleed in bikini, op de openbare weg in Saoedie-Arabië te laten paraderen. Reken maar dat zo iets tot verontwaardiging ter plaatse zou leiden, maar je hebt er evident niet mee bewezen dat het immoreel is in een bikini rond te lopen. De Engelsen hebben geen traditie met het Sinterklaasfeest en kijken dus heel anders naar Zwarte Piet dan wij dat doen. Sunny Bergman is door een Engelse moeder opgevoed en kijkt dus zelf, naar ik aanneem, ook meer als een Engelsman dan als een Nederlander naar het Sinterklaasfeest. Zij was dus niet bepaald de meest geschikte persoon om deze documentaire te maken. Dat zegt ze nu zelf ook deze week in een interview. Ze herhaalt wat ze vorig jaar rond deze tijd ook al zei, namelijk dat de Zwarte-Pietendiscussie racistische gevoelens aan de oppervlakte hebben gebracht. Dat kan niet ontkend worden. Uit de verhalen die zo nu en dan los komen, blijkt dat blanke Nederlanders (waaronder soms zelfs leraren) de figuur van Zwarte Piet misbruiken om donkere kinderen in een hoek te zetten. Ik blijf echter denken dat dergelijke verachtelijke vormen van racisme niet verdwijnen als je het Sinterklaasfeest afschaft. 

01 december 2015

Beatrice de Graaf (terrorprof): “nuances zoek, I”

Wij waren kritisch op terrorismedeskundige en hoogleraar Beatrice de Graaf. Zij dook na de bloedige aanslagen in Parijs overal op in de media, vooral om te vertellen dat we niet bang hoeven te zijn voor Syrische vluchtelingen en voor de naar Nederland teruggekeerde polderjihadisten die in Syrië met de IS hebben gevochten, want wij hebben dat in Nederland allemaal goed geregeld. Wij vroegen ons echter af hoe prof. De Graaf dat zo zeker wist. In Nederland wordt het in de gaten houden van probleemjongeren veelal uitbesteed aan lokale welzijnsorganisaties die miljoenen subsidies ontvangen. Wat die organisaties doen is moeilijk te achterhalen. Die organisaties zijn er ook niet altijd happig op om verantwoording aan de lokale politiek af te leggen. Als je geluk hebt, vertellen de welzijnsclubs hoeveel jongerenwerkers er ingezet zijn, bijvoorbeeld, om overlast gevende jongeren in de gaten te houden. Wat die jongerenwerkers doen, wordt soms ook nog eens weergegeven, maar niet altijd zo dat je er wijs uit kunt worden. Dan staat er bijvoorbeeld: we gaan ingrijpen, corrigeren, signaleren, informeren en adviseren, enzovoorts, enzovoorts. Stellen dergelijke verslagen mij gerust dat het wel goed zit met het in de gaten houden van potentiële terroristen in de grote Nederlandse steden? Absoluut niet. Mijn eigen ervaring op dit terrein (maar ik ben natuurlijk geen terrorprof als Beatrice de Graaf) is dat het voor lokale politici vaak onmogelijk is iets te weten te komen over het effect van het welzijnswerk. Laat staan dat burgers er achter kunnen komen. Hoe kan Beatrice de Graaf daar dan wel achter komen? Dat wordt ook niet duidelijk uit een jubelstuk over haar in De Volkskrant (alleen voor abonnees). Wordt vervolgd.