29 juni 2015

Alexis Tsipras: “wij Grieken hebben het recht over uw hulp te beslissen”

In de Financial Times stond vanochtend een brief die de Griekse premier naar al zijn collega’s in de eurozone heeft gestuurd. De volgende passage is interessant (mijn vertaling): “Ik wil graag benadrukken dat het houden van een referendum een soeverein democratisch recht van het Griekse volk is, en ook noodzakelijk is om van het Griekse volk de goedkeuring te krijgen voor het financiële programma dat uiteindelijk met de instituties zal worden gesloten.” Laten we eerst vaststellen dat Griekenland al diverse leningen plus een grote schuldverlichting heeft gekregen. Bovendien zijn tot nu toe de Griekse banken door de Europese Centrale Bank (ECB) in leven gehouden terwijl de Grieken met een bank run hun eigen banksysteem aan het ondermijnen zijn. Die steun van de ECB en de eerdere steun van de EU komt vroeg of laat voor rekening van de Europese belastingbetalers. Of die belastingbetalers het daarmee eens waren of zijn, weten we niet: daar is geen enkel referendum over gehouden. De rechtsgeldigheid van zulke referenda zou direct op EU niveau betwist worden. De Grieken zelf, althans hun bewindslieden, denken echter dat zij wel het recht hebben om te beslissen over de vorm waarin ze hulp van hun Europese sponsors krijgen. Het doet me denken aan een persoonlijke ervaring van meer dan 30 jaar geleden met een bedelaar in een van de zuidelijke Europese landen. Ik gaf hem wat geld, waarop hij zei dat het niet genoeg was en dat hij betaling in een andere munt wilde. Uiteraard kun je van mening verschillen over de beste manier om de Grieken uit de economische en politieke malaise te halen. Het is echter evident dat het niet de Grieken zijn die een ‘soeverein recht’ hebben daarover te beslissen.

28 juni 2015

Bart van Urk: meestal niet gevaarlijk (volgens de GGZ)

Wie een beeld wil krijgen van de staat van de geestelijke gezondheidszorg (ggz) in Nederland, moet zeker het onderzoekrapport van de commissie Hoekstra lezen. Deze commissie heeft de gang van zaken rond de rechtelijke behandeling van Bart van Urk gereconstrueerd. De ggz blijkt daar een belangrijke rol bij te spelen. Lees bijvoorbeeld bladzijde 183-192 van het rapport. Van Urk wordt op 17 oktober 2013 in verwarde toestand aangehouden bij de Israëlische ambassade in Brussel. Hij wordt opgenomen in een psychiatrisch ziekenhuis, maar Van Urk werkt niet mee en ‘neemt de benen’. Inmiddels terug in Rotterdam gooit hij in de vroege ochtend van 30 januari 2014 (niet-aangestoken) vuurwerk over de receptiebalie van het hoofdbureau van politie. Hij dreigt ‘strafbare feiten’ te gaan plegen als hij niet aangehouden wordt. De ggz komt er bij en die concludeert “dat Van U. geen gevaar voor zichzelf of voor anderen zou zijn.” Na de moord op Els Borst op 10 februari 2014 ging Van Urk vuurwerk afsteken bij het politiebureau in Amersfoort, waarvoor hij werd opgepakt. Opnieuw kwam de ggz er bij, maar (blz. 189) die vond dat er ‘geen psychiatrisch kader’ was voor gedwongen opname. Na tussenkomst van de ouders van Bart van Urk, die aandacht probeerden te krijgen voor de slechte geestelijke gezondheid van hun zoon, wordt er alsnog een psychiater bij gehaald. Deze verklaart dat er een “ernstig vermoeden bestaat dat [Van U.] lijdt aan een stoornis van geestvermogens met een onmiddellijk dreigend gevaar” (blz. 191). Van Urk komt in een psychiatrisch ziekenhuis terecht. Daar concludeert een arts dat Van Urk geen ‘gevaarzettend’ gedrag vertoont. De rechter laat Van Urk daarop vrij. Een klein jaar later vermoordt hij een van zijn zussen. Hij wordt ook verdacht van de moord op Els Borst.

25 juni 2015

Hans de Boer (VNO-NCW): 375.000 labbekakken

Kom je in de bijstand omdat je pech hebt, of omdat je een labbekak bent? Sommige mensen lijken voor het ongeluk geboren; hoe ze het ook proberen, ze krijgen hun leven niet op de rails. Geen enkele werkgever wil ze hebben; vroeg of laat komen ze in de bijstand terecht. Marcel van Dam noemde deze ‘bijstanders’ eens de onrendabelen. Maar er zijn ook mensen die in de bijstand komen, omdat ze het aantrekkelijker vinden bijstander te zijn (en misschien eens ergens een zwart baantje in de wietteelt te hebben) dan legaal aan de slag te gaan. Dit ‘werkschuwe tuig’ wordt door werkgeversvoorzitter Hans de Boer in een geruchtmakend interview labbekakken genoemd. Hij denkt dat het om drie kwart van de in totaal 500.000 bijstanders zijn (er zijn overigens minder bijstanders, zie hier), dus 375.000. Beide categorieën bestaan ongetwijfeld, maar hoeveel van de bijstanders onrendabelen en hoeveel labbekakken zijn is moeilijk te zeggen. Je kunt het de mensen zelf vragen natuurlijk, maar niemand gaat van zichzelf zeggen dat hij of zij werkschuw is. Het blijft dus gissen. De minister van sociale zaken Lodewijk Asscher denkt dat door de strenge regels niemand meer een baan kan weigeren. Dus het aantal labbekakken is nul. Het lijkt me te optimistisch. Ikzelf denk dat er onder de oudere bijstanders (zo’n 130.000) weinig labbekakken zijn, maar de directeur van het CPB, Laura van Geest, denkt bijvoorbeeld dat oudere werklozen liever in de bijstand terecht komen dan dat ze een lager salaris in een nieuwe baan accepteren. Als er zo weinig empirisch bekend is over de kenmerken van langdurig werkelozen, ofte wel bijstanders, dan kun je er ook van alles over roepen. Dat doen Hans de Boer, Laura van Geest, Lodewijk Asscher (en ondergetekende) dan ook naar hartenlust.

23 juni 2015

Willem Vermeend: man man man, wat een belastingherziening

Willem Vermeend, lid van de PvdA, doet heel veel, we zeiden het eerder, maar van huis uit is hij een belastingkundige. Vroeger hield hij zich als bewindsman (PvdA, maar het had net zo goed VVD kunnen zijn) nog wel eens bezig met belastingherziening, net als Eric Wiebes (VVD) nu. Vermeend vindt het voorstel van Wiebes een slim pakket. Vermeend zelf wilde indertijd (1999-2000) lastenverlichting op arbeid financieren door de BTW te verhogen. Hij had toen nog niet door dat als een werknemer meer overhoudt van zijn bruto loon, maar daar, door BTW-verhoging, toch evenveel van kan kopen, de belastingdruk voor die werknemer even hoog blijft. Nu heeft hij het alsnog door. Hij zegt: “Word jij blij als je meer in je loonzakje krijgt maar tegelijk meer btw betaalt?” Hij heeft nu echt spijt van zijn plan in 1999 om de BTW te verhogen. Luister wat hij zegt: “Zalm en ik wilden de btw verhogen. Man man man, je wilt niet weten wat je over je heen krijgt. Nooit zo veel brieven gehad. De btw maakt iedereen verdrietig.” Maar ja, als je een echte belastingherziening wilt, dan moet je eigenlijk ook, aldus Vermeend, de BTW hervormen. Vermeend was toen iemand die vooral de armen armer wilde maken en nog steeds vindt hij dat vermogens niet zwaarder belast moeten worden, maar: “Het enige wat telt - dat heb ik geleerd van mijn stelselwijziging - is dat er onderaan de streep voor iedereen een plusje koopkracht zit. Man man man, bleek een groep er toch niet op vooruit te gaan en hup, ging ik dat lek weer dichten.” Iedereen moet er op vooruit gaan, zegt loodgieter Vermeend. Blijkt hij op zijn oude dag toch nog een soort socialist te zijn geworden. Tegen wil en dank.

20 juni 2015

Laura van Geest (CPB): “verlaag de werkloosheidsuitkering van ouderen (maar dan in New Jersey)”

Op diverse plaatsen heb ik mij kwaad gemaakt op de directeur van het CPB, Laura van Geest, die er publiekelijk voor gepleit heeft de werkloosheidsuitkering voor ouderen te verlagen. Ze neemt mijn kwaadheid serieus, want ze reageert, samen met haar onderdirecteur Bas ter Weel, in De Volkskrant van 19 juni. Veel omhaal van woorden. Maar het gaat om deze passage: “En ja, aan de aanbodkant hebben we de optie geschetst voor een WW-uitkering die in stappen omlaag gaat. De kans op het vinden van werk wordt mede bepaald door het loon dat een werkloze vraagt. Dit gewenste loon daalt vaak pas op het moment dat de uitkering afloopt, dus vaak na een lange periode van werkloosheid. Een gestaffelde WW-uitkering kan bijdragen aan scherper nadenken over een realistisch startsalaris voor een volgende baan.” Zijn deze beweringen waar? Ten eerste is er geen enkel bewijs dat een oudere werkloze een lage kans heeft op een baan omdat hij/zij een te hoog loon vraagt. Het merendeel van de oudere sollicitanten krijgt niet eens de kans een “loon te vragen”, want zij worden eenvoudigweg niet uitgenodigd voor een gesprek. Ten tweede, hoe weet Van Geest dat ouderen pas genoegen nemen met een lager loon “op het moment dat de uitkering afloopt”? Die wijsheid heeft ze uit een publicatie van Alan Krueger, een slim econoom, daar niet van, maar leest u het abstract even door. Waarschijnlijk begrijpt u er weinig van, maar wat misschien opvalt is dat het door Van Geest veronderstelde effect opgaat voor oudere werklozen (inderdaad, inderdaad, hulde voor het CPB) in New Jersey die over eigen besparingen beschikken. Wil de oudere werkloze in Nederland die aan dit profiel voldoet zich melden voor een lagere uitkering. 

19 juni 2015

Eric Wiebes: belastingherziening, nogal wiedes

Zo ongeveer om de 12 jaar willen onze dames en heren politici, al dan niet in combinatie met de sociale partners, een belastingherziening. Waarom dat zo nodig moet, is mij onduidelijk. De twee laatste grote belastingherzieningen (1989 en 2001) hadden tot een vereenvoudiging moeten leiden, maar het stelsel bleef zo ingewikkeld dat er na een paar jaar al weer om een nieuwe herziening werd gevraagd. Luister wat Roel Janssen daar over te zeggen heeft. Geen enkele politicus kan de verleiding weerstaan om een kale kerstboom (een eenvoudig belastingstelsel) op te tuigen met leuke ballen voor de mensen. Het wemelt in het Nederlandse stelsel ook van de toeslagen die via de belastingdienst mensen moeten compenseren voor sommige lasten. Zo moet iedereen verplicht een premie aan zijn zorgverzekeraar betalen voor de basisverzekering, maar bijna iedereen (70% van de bevolking, zeg ik uit mijn hoofd) krijgt die premie via een toeslag weer terug. Rondpompen van belastinggeld noemt men dat. Het is dus weer tijd voor een belastingherziening en, inderdaad, onze staatssecretaris voor financiën in het huidige kabinet Rutte, heeft daar een brief over geschreven. Wij hebben deze brief natuurlijk gelezen, maar we zijn er niet onderste boven van. Als ik de voorstellen kort mag samenvatten zal er in het basisplan (ten bedrage van 5 miljard euro) lastenverlichting gegeven worden aan werkende mensen met een middeninkomen. Hogere inkomens krijgen in absolute bedragen dezelfde lastenverlichting als de middeninkomens, maar als percentage van hun inkomen zullen de rijkaards er weinig van merken. Het is een soort paars compromis: arbeid moet lonen (VVD), maar de rijke stinkerds gaan we niet nog meer bevoordelen (PvdA). Mensen met een uitkering krijgen niets, of vrijwel niets. Dat is dus nogal wiedes met Wiebes van de VVD aan het roer.

14 juni 2015

Anne Mulder (VVD): “weg met de senioren”

Aan mijn eigen universiteit konden ouderen (>61) tot voor kort een dag per week korter werken, voor nagenoeg hetzelfde salaris. Ik, als oudere werknemer, deed daar ook aan mee toen de tijd daar was, want het leverde de vakgroep extra geld op. Als genoeg ouderen aan de regeling zouden meewerken was er zo weer ruimte voor een jongere academicus. Zo leek het, maar op een gegeven moment schijnt iemand te hebben besloten dat de vakgroep geen financiële compensatie voor de seniorendagen meer zou krijgen. Met andere woorden, als de ouderen echt minder taken wilden omdat ze recht hadden op een seniorendag, zouden de jongere collega’s harder moeten werken. Een betere garantie voor een generatieconflict op de werkvloer kun je niet krijgen. Als de werkgever zo met seniorendagen omgaat, kun je die voorziening ook beter direct afschaffen. Dat senioren zo nu en dan verlof nodig hebben, lijkt me overigens duidelijk. In het onderwijs en de zorg, bijvoorbeeld, zijn de werkomstandigheden voor ouderen zwaar. Als er in enige mate verlof voor ouderen is, zijn ze beter in staat tot hun 67e zonder problemen te blijven doorwerken. Zo is er ook ouderschapsverlof. Dat is een wettelijk recht, maar is in beginsel op kosten van de ouder zelf. Seniorenverlof zou ook op eigen kosten kunnen, maar zou wel een wettelijk recht moeten worden. Anne Mulder (VVD) heeft er voor gepleit seniorendagen helemaal af te schaffen. Te duur voor werkgevers, is het argument. Het past helemaal in de lijn van het denken, waar ook het CPB last van heeft, namelijk dat de werkloosheid van ouderen hun eigen schuld is. De oplossing van Anne Mulder is simpel: we gaan de oudere werknemers afbeulen tot ze erbij neer vallen. Weg met de senioren.

13 juni 2015

Alexis Tsipras: onze schuldeisers zijn angsthazen

De onderhandelingen tussen de Grieken en de crediteuren zijn al eerder als een toepassing van een game of chicken of, in het Nederlands, het angsthazenspel omschreven. Bij dit spel rijden twee auto’s in volle vaart recht op elkaar af. Wie als eerste van de rechte lijn afwijkt (om een botsing te voorkomen) is de angsthaas en heeft verloren. Als geen van beiden uitwijken, vindt er een catastrofale aanrijding plaats. Volgens de Financial Times praten onderhandelaren namens de crediteuren daar openlijk over. Volgens die onderhandelaren rekken de Grieken met opzet de onderhandelingen tot het laatste moment, omdat ze geloven dat hun schuldeisers uiteindelijk zullen buigen (van de rechte lijn afwijken) en zullen instemmen met volledige schuldverlichting en leningen voor de Grieken zonder voorwaarden vooraf. Maar zeggen de bronnen van de FT, de crediteuren van de Grieken zullen niet meer buigen, want “het is niet meer 2012 toen de EU bereid was zo maar geld in de probleemput te storten”. Oftewel, de crediteuren zijn ook niet van plan opzij te gaan, zodat de catastrofe zal plaats vinden (Grieken uit de euro, de euro een zwakke munt, de EU een lam geslagen unie). Zeker? Nee hoor, want er wordt gewoon nog onderhandeld. Gisteren (vrijdag 12 juni) vroegen de Grieken opnieuw om schuldverlichting (terwijl ze dat in feite al hebben gehad), en vertelden ze opnieuw dat hervorming van hun pensioenstelsel onmogelijk was. Dus, zullen de schuldeisers van Griekenland de angsthazen zijn? Als econoom kijken we natuurlijk naar de markt en dan naar de rente op Griekse overheidsobligaties. Als die flink stijgt, weten we dat de markt de kans op een Grieks bankroet zien toenemen. De rente steeg gisterenochtend inderdaad van 11,5 naar 11,7%, maar kwam uiteindelijk op 11,36% uit. Ook de markt denkt dus dat de schuldeisers de angsthazen zijn.

12 juni 2015

Laura van Geest: “werkloze ouderen solliciteren te weinig”

En zo had ik dan zelfs het genoegen samen met Laura van Geest, de directeur van het CPB, in een uitzending van Nieuwsuur (vanaf minuut 31) te zitten. Om de benoeming van Laura van Geest is veel te doen geweest. Ikzelf vreesde dat ze economische modellen te serieus zou nemen; het CPB vertrouwt daar immers heel veel op en gebruikt ze zelfs bij het ‘doorrekenen’ van verkiezingsprogramma’s. Alsof het mogelijk zou zijn na te gaan hoe de economie zich zal ontwikkelen als de programma’s van politieke partijen uitgevoerd zouden worden. Uiteraard niet. Het item van Nieuwsuur ging over langdurige werkloosheid; het CPB heeft in een rapport vastgesteld dat de werkloosheid onder ouderen steeds meer een langdurig karakter krijgt. Of, in gewoon Nederlands, als je als oudere (45+) werkloos wordt, weet je vrijwel zeker dat je heel lang werkloos zult blijven, misschien zelfs nooit meer een baan zult kunnen vinden. Als ouderen werkloos blijven, gaat hun financiële positie snel achteruit. Aangezien het aantal langdurig werkloze ouderen flink toeneemt, komen er dus steeds meer ouderen financieel in de knel. Hun toekomst zal in financiële zin niet zo rooskleurig zijn als ze zelf verwacht hadden. Daarom solliciteren veel oudere werklozen regelmatig, maar de kans op alleen maar een reactie is al erg klein. Werkgevers willen geen ouderen in dienst nemen. Wat kunnen we er aan doen? Het ei van Columbus is nog niet gevonden, al is een verlaging van de AOW-leeftijd een zeer voor de hand liggende maatregel. Maar welke oplossing heeft Laura van Geest? Kijk in de uitzending vanaf ongeveer 40 minuten: ouderen, zo zegt zij min of meer, moeten meer solliciteren en daarom moet de werkloosheidsuitkering omlaag. Inderdaad, ze neemt economische theorie te serieus.    

08 juni 2015

Alexis Tsipras: “Het bod van de crediteuren is absurd, irrationeel en prima”

In het Griekse parlement zei Tsipras afgelopen vrijdag dat het bod van de Grieke crediteuren (EU, ECB en IMF, voorheen ‘de Troika’) absurd en irrationeel was. Hij zei dit voornamelijk om onrust onder zijn partijgenoten over de eisen van de Troika aan de Grieken weg te nemen. Tsipras zegt nu dat hij schuldverlichting wil en minder drastische herzieningen van het Griekse pensioenstelsel. Snijdt dat hout? Schuldverlichting heeft hij al, alleen misschien niet expliciet, maar impliciet. De crediteuren wensen dat Griekenland over drie jaar een primair surplus heeft van 3% (let wel: dat impliceert een financieringstekort op de begroting van 4 tot meer dan 10 %, afhankelijk van de rente die Griekenland op de overheidsschuld moet betalen). Griekenland wil niet verder gaan dan een primair surplus van 2,5%. Wij legden het al eerder uit: of het primair surplus nu 2,5 of 3 % is, in beide gevallen hoeven en kunnen de Grieken de schuld niet onder controle brengen en is dus schuldverlichting nodig. Alleen gaan we dat voor de bühne (nog) niet zeggen. Dan de Griekse pensioenen. Daar moet, vooral volgens het IMF, flink op bezuinigd worden. De uitkeringen van de Griekse gepensioneerden zijn de afgelopen jaren al sterk gedaald. Daar lijkt inderdaad niet veel meer van af te kunnen, maar met de pensioenleeftijd kan nog wel geschoven worden. Het schijnt dat zelfs ‘hardliners’ in Syriza, de partij van Tsipras, het niet langer normaal vinden dat ambtenaren op hun 55e met pensioen kunnen met een volledige pensioenuitkering. De Financial  Times weet namelijk te melden dat Syriza bereid is wetgeving in te voeren die een korting van 5 % procent op het pensioen inhoudt als men voor de 62-jarige leeftijd met pensioen wil. Kortom, er is een absurd en irrationeel akkoord en binnenkort zet Tsipras zijn handtekening.

03 juni 2015

Camiel Eurlings (ex-minister, ex-topman KLM): boterzachte KLM

De Volkskrant bracht deze week interessant nieuws over de rol van Camiel Eurlings bij contractonderhandelingen tussen KLM en Air France in 2010. Eurlings was toen minister van Verkeer en Waterstaat. Het ging over het verlengen van de afspraken die bij de fusie van KLM en Air France in 2003 waren gemaakt. In die afspraken had Air France een aantal garanties gegeven over de ontwikkeling van de KLM. Volgens het krantenartikel waren de meeste garanties vaag, maar dat is natuurlijk met de kennis van nu. Achteraf weet je of je veel of te weinig hebt gekregen. Er waren echter ook garanties die concreter waren. Er was al het vermoeden dat in de nieuwe afspraken van 2010 juist die concrete garanties verdwenen waren, maar omdat het geheime afspraken waren, moest het bij een vermoeden blijven. Maar de krant heeft die ‘geheime’ afspraken toch boven water gekregen en het vermoeden bevestigd: Eurlings heeft nationaal eigendom verpatst aan de Fransen, maar meldde doodleuk in de Kamer dat de evaluatie van de fusie AirFrance-KLM erg positief was. We weten inmiddels dat Camiel Eurlings een jaar na het eind van zijn ministerschap in 2010 als topman bij de KLM in dienst trad. Dat was verdacht omdat deze baan de beloning leek voor de goede diensten die hij als minister voor de KLM had geleverd. Die goede diensten waren er dus helemaal niet: hij had in 2010 de KLM voor niets aan de Fransen uitgeleverd. Het vreemde aan deze zaak is echter dat de toenmalige topmensen van de KLM zelf ook bij de onderhandelingen hadden gezeten. Niet alleen Eurlings, maar ook de KLM-top was boterzacht.